Η ναυμαχία της Σαλαμίνας, η μεγαλύτερη και ίσως η σημαντικότερη για την ιστορία της Ευρώπης, μας έχει αφήσει μια φράση που διατηρείται ζωντανή μέχρι σήμερα, ακόμα και στην καθομιλουμένη. Ένα περιστατικό που αποκαλύπτει όχι μόνο τη στρατηγική οξυδέρκεια των αρχαίων ηγετών αλλά και τον σεβασμό τους στην τάξη και την πειθαρχία, ακόμη και μέσα σε στιγμές έντασης και διαφωνίας. Σύμφωνα με τον Πλούταρχο, κατά τη διάρκεια της διαφωνίας για το πού θα δοθεί η αποφασιστική ναυμαχία, ο Ευρυβιάδης, εκνευρισμένος από την επιμονή του Θεμιστοκλής, σήκωσε το ραβδί του ως προειδοποίηση. Ο Θεμιστοκλής, βιαζόμενος να πάρει το λόγο πριν φτάσει η σειρά του, απάντησε με την ιστορική φράση «πάταξον μέν, ἄκουσον δέ». Το ιστορουμενο, αποκτά ιδιαίτερο νόημα αν το συνδέσουμε με τα αρχαία αθλητικά έθιμα. Στους Ολυμπιακούς Αγώνες, οι αθλητές που ξεκινούσαν πριν την ώρα τους τιμωρούνταν από τους κριτές με ράβδους. Ο Ευρυβιάδης, με τον ίδιο συμβολικό τρόπο, επεβλήθη στην τάξη, ενώ ο Θεμιστοκλής έδειξε την οξύνοιά του, αντιδρώντας έξυπνα και με ψυχραιμία.
Ας αναλογιστουμε για λίγο πως αν, οι Πέρσες είχαν υπερισχύσει στη Σαλαμίνα, η Ευρώπη όπως τη γνωρίζουμε σήμερα ίσως να μην υπήρχε. Η σκέψη και η τέχνη θα είχαν χαθεί σε άλλες σκιές και κουλτούρες, ενώ η κληρονομιά των Ελλήνων, που διαμόρφωσε κάθε πτυχή του πνευματικού κόσμου, ίσως να είχε σβήσει πριν καν ανθίσει. Μια μόλις μάχη αποφάσισε την τύχη ολόκληρης ηπείρου.
