Πριν ακόμη ακουστεί ο πρώτος πυροβολισμός της Επανάστασης, οι Έλληνες της Μικρής Ηπείρου είχαν ήδη οργανωθεί για να προστατεύσουν τις κοινότητές τους από τους Οθωμανούς και κάθε μορφή προδοσίας. Στα βουνά που σκαρφαλώνουν από τα ποτάμια ως τις κορυφές, οι αρματολοί και οι κλέφτες γνώριζαν κάθε μονοπάτι, κάθε απόκρημνη πλαγιά και κάθε σπηλιά που θα μπορούσε να γίνει καταφύγιο ή στρατηγικό πλεονέκτημα. Τα χωριά ήταν μικρά και διάσπαρτα, με πέτρινα σπίτια που στέκονταν σαν αμυντικά φρούρια, και οι κάτοικοι είχαν μάθει να ζουν σε συνεχή επαγρύπνηση, γιατί η ελευθερία τους κρινόταν σε κάθε βήμα.Αρματολοί και κλέφτες δημιούργησαν ένα δίκτυο πληροφοριών που συνδέονταν από χωριό σε χωριό. Τα σήματα περνούσαν νύχτα και μέρα, με αγγελιοφόρους που γνώριζαν τα βουνά σαν την παλάμη τους. Μερικές φορές ήταν φωτιές που άναβαν στις κορυφές για να υποδείξουν κίνδυνο. Άλλες φορές ήταν καπνός από χαμηλές εστίες ή κινήσεις συγκεκριμένων ανθρώπων που στέλνονταν από το ένα χωριό στο άλλο. Η πληροφορία ταξίδευε γρήγορα και κάθε κοινότητα είχε ανθρώπους υπεύθυνους για να την ελέγχουν και να την προωθούν στον επόμενο σταθμό.Σε μια νύχτα του χειμώνα, όταν οι Οθωμανοί σχεδίαζαν να περάσουν από ένα στενό φαράγγι, ένας αγγελιοφόρος διέσχισε τα βουνά με τα χέρια και τα πόδια γεμάτα χιόνι. Φτάνοντας σε ένα μικρό χωριό, πρόλαβε να χτυπήσει την καμπάνα και να ειδοποιήσει τους κατοίκους. Οι χωρικοί, χωρίς πανικό αλλά με αποφασιστικότητα, έκρυψαν τα τρόφιμα, συγκέντρωσαν τα ζώα και ενημέρωσαν τον τοπικό αρματολό. Στην επόμενη κορυφή, οι φλόγες έδειξαν στα γειτονικά χωριά ότι ο κίνδυνος πλησίαζε. Μέσα σε λίγες ώρες, οι Οθωμανοί βρέθηκαν μπροστά σε μια κοινότητα έτοιμη να υπερασπιστεί τον τόπο της, και η επίθεση τους απέτυχε χάρη στην ακρίβεια του δικτύου.Το δίκτυο αυτό δεν ήταν μόνο στρατιωτική ανάγκη, αλλά και έκφραση πίστης στο ελληνικό ιδεώδες. Οι προδότες που προσπάθησαν να μπλοκάρουν τη ροή πληροφοριών γρήγορα απομονώθηκαν. Η κοινότητα ήξερε ότι η επιβίωσή της εξαρτιόταν από την εμπιστοσύνη και την αφοσίωση των μελών της και ότι κάθε παραβίαση αυτής της γραμμής αποτελούσε ρήξη με την ελληνική ταυτότητα.Η δύναμη του δικτύου δεν κρινόταν μόνο στις μεγάλες μάχες. Κρινόταν σε κάθε καθημερινή πράξη επαγρύπνησης, σε κάθε μικρή απόφαση των κατοίκων να ακολουθήσουν τους κανόνες της κοινότητας και να προστατεύσουν τον τόπο τους. Ήταν η συνειδητή επιλογή ότι η ελευθερία και η ταυτότητα της πατρίδας δεν διαπραγματεύονται, ακόμη και όταν η επικράτηση του κατακτητή φαινόταν αναπόφευκτη.Η ιστορία αυτού του δικτύου υπενθυμίζει ότι η ελληνική αντίσταση δεν περιοριζόταν στα πεδία των μαχών αλλά ζούσε στις καρδιές και στις πράξεις των ανθρώπων που πίστευαν στο γένος τους. Οι άντρες και οι γυναίκες που μετέφεραν τις πληροφορίες, που διατήρησαν την επικοινωνία και την ασφάλεια, κράτησαν ζωντανή τη φλόγα της ελληνικής αντίστασης και συνέβαλαν στην επιβίωση και την συνέχεια του γένους.
