Οἱ ἐπὶ τῶν ἱστορουμένων σημειώσεις

Η επικαιρότητα κανει θορυβο η ιστορια οχι…

ΚΙΜΩΝ και νεκρός ενικα

Αν προσεγγίσουμε το θέμα καθαρά ιστορικά, τότε μπορούμε να διαπιστώσουμε ότι η μεγαλύτερη πηγή στην οποία μπορούμε να βασιστούμε δεν θα μπορούσε να είναι άλλη από τον μεγαλύτερο Έλληνα ιστορικό, τον Θουκυδίδη. Ο Θουκυδίδης, λοιπόν, αναφερόμενος στον θάνατο του Κίμωνα, είναι αρκετά λακωνικός και χρησιμοποιεί μόνο μία φράση: «ἐν δὲ τῇ πολιορκίᾳ τοῦ Κιτίου ἀπέθανεν ὁ Κίμων». Από εκεί μπορούμε να βγάλουμε ένα εύκολο συμπέρασμα ότι ο Κίμων πεθαίνει στη μάχη. Αρκετά μεταγενέστερες πηγές γεννούν ένα πολύ ενδιαφέρον ιστορούμενο, το οποίο περιγράφει τον Κίμωνα στη σκηνή της μάχης και την στιγμή, που δέχεται το κέριο πλήγμα, να διατάζει τους αξιωματικούς του να τον δέσουν στο κατάρτι του πλοίου, ώστε να εισέλθει στην πόλη νικητής ακόμα και νεκρός και φυσικά, ώστε να μην πέσει και να μην πτοηθεί το ηθικό των ανδρών του.

Εξού προκύπτει και το έμβλημα «και νεκρός ενίκα». Μία πολύ ενδιαφέρουσα σκέψη που μπορούμε να κάνουμε πάνω σε αυτό το κομμάτι, αν ξεφεύγαμε λίγο από το ιστορικό πλαίσιο, είναι πως η σκηνή αυτή μπορεί να αποτελεί έναν εξαιρετικό συμβολισμό προς τη λαμπρή προσωπικότητα του Κίμωνα, τον οποίο απέδωσαν οι μεταγενέστεροι ιστορικοί ως φόρο τιμής προς το πρόσωπο του μεγάλου στρατηγού, υιού του Μιλτιάδη.

Συνοψίζοντας, η ιστορική εικόνα του Κίμωνα όπως μας την παραδίδει ο Θουκυδίδης, λακωνικά αλλά καίρια, δίνει το πλαίσιο για να κατανοήσουμε την προσωπικότητα και τη στρατηγική του μεγάλου αυτού στρατηγού. Οι μεταγενέστεροι ιστορικοί, όπως ο Πλούταρχος, προσθέτουν αφηγηματικά στοιχεία που δημιουργούν τον θρύλο γύρω από τη σκηνή της μάχης και το έμβλημα «και νεκρός ενίκα».

Η απόσταση μεταξύ των πηγών αυτών είναι περίπου 400 χρόνια, γεγονός που υπογραμμίζει την αξία τους ως διαδοχή τεκμηριωμένων παραδόσεων, ενώ ταυτόχρονα μας υπενθυμίζει την ανάγκη να προσεγγίζουμε το ιστορικό υλικό με επιστημονική αυστηρότητα.